Tegoroczne Dni Muzyki Nowej można śmiało nazwać szermierczym pojedynkiem na smyczki. Jeśli festiwal można nazwać turniejem, to zwycięzcą, zgodnie z przewidywaniami został Kronos Quartet, którego występ okazał się niemal kompletnym podsumowaniem i zarazem kwintesencją tego, co mogliśmy zobaczyć w pozostałe dni. Trzymając się terminologii sportowej: cały festiwal zasłużył na bardzo wysokie noty, mimo potężnego rozczarowania, jakim okazał się występ Lucky Dragons.

fot. Łukasz Unterschuetz/trojmiasto.pl Kwartet Śląski w nieco zmienionym składzie dał festiwalowi mocny początek.

fot. Anna Szczodrowska/trojmiasto.pl Małe Instrumenty zachwycały pomysłowością. Na zdjęciu Paweł Romańczuk w nietypowym solo na małym fortepianie.

fot. Anna Szczodrowska/trojmiasto.pl Lucky Dragons - dwójka niepozornych Kalifornijczyków w swetrach. Największe (na szczęście jedyne) rozczarowanie festiwalu.

Program festiwalu Dni Muzyki Nowej został ułożony zgodnie z regułami pisania scenariusza filmowego. Festiwal zainaugurował koncert Kwartetu Śląskiego, który okazał się bardzo mocnym otwarciem. Zespół ten szczyci się ponad trzydziestoletnim doświadczeniem scenicznym, ale w składzie, który zobaczyliśmy w Żaku grała dwójka młodszych muzyków, którzy w 1978 roku (kiedy Kwartet Śląski powstał) mogli nawet nie wiedzieć, co to jest smyczek. Pierwszy skrzypek, Szymon Krzeszowiec, urodził się wszak w 1974 roku, a niedysponowanego Łukasza Syrnickiego zastąpiła młoda altowiolistka Elżbieta Mrożek.

Kwartet rozpoczął brawurowym wykonaniem I Kwartetu Smyczkowego Aleksandra Lasonia i Quantum Pawła Pietruszewskiego. Nie pozostawił żadnych wątpliwości, że nawet w zmienionym składzie prezentuje wyśrubowany poziom. Słuchacze mieli do czynienia z całą paletą brzmień, barw i technik wykonawczych. Zespół ze swobodą prowadził muzykę przez trudne i zgrzytliwe dysonanse do ciepłych, majestatycznych konsonansów. Aranżacje piosenek Grzegorza Ciechowskiego, które zaprezentowali po przerwie, wzbudziły już dużo mniej emocji. Kompozycje obdarte z charyzmy lidera Republiki i z jej charakterystycznego brzmienia i rockowego pazura okazały się dość płaskie i nudne.

Występujący drugiego dnia Johan Johansson z udziałem kwartetu smyczkowego zaprezentował typowo islandzkie reguły gry. Graniczący z autyzmem minimalizm sceniczny i oszczędne w formie, jednostajne kompozycje mogły odstraszyć miłośników mocnych wrażeń. Jednak ci, którzy dali się zaprosić do tej sennej krainy Johanssona mogli przeżyć naprawdę wspaniałą podróż. Kompozycje z pozoru słodkie, mogły dostarczyć głębokich duchowych doznań. Pod skórą miękkiego brzmienia kwintetu (lider grał na fortepianie i obsługiwał laptopa), dało się wyczuć jakiś niejasny niepokój potęgowany przez rozmyte wizualizacje przedstawiające przypadkowe obrazy jakby podejrzane przez okno.

Z tej zadumy wyrwał słuchaczy jeden z najbardziej oryginalnych polskich składów występujący pod wszystko mówiącą nazwą Małe Instrumenty. Kwintet wyposażony w całą baterię miniaturowych instrumentów zachwycał wszechstronnością, bogactwem brzmień, poczuciem humoru i wyobraźnią. Zespół zaprezentował kompozycje ze swoich dwóch wydanych albumów (Antonisza i Chopina) oraz najnowszego, czekającego na publikację. Gwoli ścisłości - Małe Instrumenty chętnie korzystają ze smyczków, używając ich do grania na instrumentach strunowych, dzwonkach, a także rzadkiego instrumentu o nazwie daksofon.

Zespół Lucky Dragons miał nomen omen szczęście, że występował po Małych Instrumentach. Gdyby nie to, część widzów z pewnością zażądałaby zwrotu pieniędzy za bilety. Ich półgodzinny koncert zapowiadany jako eksperyment socjologiczno-muzyczny okazał się potężnym rozczarowaniem. Dwoje Kalifornijczyków rozpoczęło od zbudowania monotonnej frazy elektronicznej, którą następnie zaczęło modulować, używając specjalnie spreparowanego urządzenia składającego się z dwóch nałożonych na siebie arkuszy z tworzywa sztucznego. Po kilku minutach aparaturę oddano w ręce trójki widzów i na tym szumnie zapowiadany "eksperyment interaktywny" się zakończył. Lucky Dragons stać z pewnością na znacznie więcej, wiedzą o tym ci, którzy widzieli ich występy w internecie lub na Off Festival w Katowicach. Po koncercie w Żaku wszyscy kręcili głowami z niedowierzaniem.

Uczucie rozczarowania wymazał z pamięci koncert Kronos Quartet. Amerykanie zaproponowali niezwykle szeroki wachlarz pomysłów wykonawczych i rozwiązań aranżacyjnych, w którym znalazło się miejsce na "twardą" współczesną kameralistykę, zabawy "małymi instrumentami", uduchowione piękno muzyki etnicznej (hinduskiej, arabskiej czy greckiej) i muzykę filmową (zagrali słynny motyw z "Requiem dla snu" Darrena Aronofsky'ego). Kwartet zasługiwał na nieco mocniejsze nagłośnienie (widzowie filharmonii siedzieli cichutko jak trusie, by nie przegapić żadnego dźwięku), niektórym partiom zabrakło mocy. Gorące owacje i potrójny bis nie pozostawiał jednak wątpliwości, że mamy do czynienia z fenomenem. Mało który zespół jest w stanie zgromadzić tak liczną publiczność, grając tak trudną muzykę.

Dni Muzyki Nowej to festiwal krótki, od czwartku do niedzieli zaprezentowano zaledwie pięciu artystów. Ma to swoje zalety - niemal każdy jest w stanie wybrać się na wszystkie koncerty, co w przypadku innych imprez jest w zasadzie niemożliwe. Niestety, tak jak w przypadku Jazz Jantaru, znów zabrakło karnetów, będących sporym udogodnieniem i ukłonem w stronę widza. I choć pozostawia pewien niedosyt, to mam przeczucie, że XXI wiek będzie epoką przesytu, w której niedosyt będzie, paradoksalnie, luksusem. Założę się, że większość uczestników Dni Muzyki Nowej już zastanawia się, co będziemy mogli zobaczyć za rok.